ELREDO DI RIEVAULX, De Speculo Caritatis
L’uomo è capace di essere beato
"Nella creazione dell’universo Dio ha permesso all’uomo non solo di esistere, come agli altri esseri, né di essere soltanto buono, né solo bello ed equilibrato, ma di essere anche beato. Ma, come nessuna creatura esiste da se stessa, né da se stessa è bella o buona, ma riceve ciò che ha da Dio stesso, che è il sommo essere, il sommo bene, la somma bellezza, la bontà di tutte le cose buone, la bellezza di tutte le cose belle, la causa di tutte le cose esistenti, così neppure la beatitudine di tutte le realtà beate è beata da se stessa, ma da e per opera di colui che è sommamente beato. Di tale beatitudine è capace la sola creatura razionale. Essa infatti è stata creata ad immagine del suo Creatore ed è pertanto adatta a congiungersi profondamente a lui, di cui è l’immagine: poiché egli è l’único bene della creatura razionale, come afferma il santo Davide: il mio bene è stare vicino a Dio. Certamente questa non è un’unione del corpo, ma dell’anima, nella quale l’autore della natura ha profuso come tre facoltà con le quali l’uomo diventa possessore dell’eternità divina, partecipe della sapienza divina e gustatore della dolcezza divina. Chiamo queste tre facoltà memoria, scienza, amore o volontà. La memoria è capace di condurre all’eternità, la scienza alla sapienza, la volontà alla dolcezza. L’uomo è stato creato con queste tre facoltà ad immagine della Trinità: grazie alla memoria ricorda Dio senza poterlo dimenticare, con la scienza lo conosce senza errare, attraverso la volontà lo abbraccia senza desiderare più null’altro. Giunto a questo punto è beato".
(ELREDO DI RIEVAULX, De speculo caritatis, I, III, a cura di M. A. Chirico, Scuola Cistercense, Pensieri D’amore, Casale Monferrato 2000, p. 309-311).
"Homini ergo in ipsa universitatis creatione dedit non solum esse, nec, ut caeteris, bonum tantum esse, nec solum pulchrum aut ordinatum quid esse, sed insuper beatum quid esse. Sed quemadmodum nulla creatura nec a seipsa est, nec a seipsa pulchra, aut bona est; sed ab ipso qui summe est, qui summe bonus et pulcher est: et ideo bonitas bonorum omnium, pulchritudo pulchrorum omnium, causa omnium existentium: ita nec a seipsa beata est, sede ab ipso qui summe beatus est, ac per hoc beatitudo beatorum omnium.
Huius beatitudinis sola rationalis creatura capax est. Ipsa quippe ad imaginem sui Creatoris condita, idonea est illi adhaerere, cuius est imago, quod solum rationalis creaturae bonum est, ut ait sanctus David: Mihi autem adhaerere Deo bonum est. Adhaesio plane ista non carnis, sed mentis est, in qua tria quaedam naturarum auctor inseruit, quibus divinae aeternitatis compos efficeretur, particeps sapientiae, dulcedinis degustator. Tria haec memoriam dico, scientiam, amorem sive voluntatem. Aeternitatis quippe capax est memoria, sapientiae scientia, dulcedinis amor. In his tribus ad imaginem Trinitatis conditus homo, Deum quidem memoria retinebat sine oblivione, scientia agnoscebat sine errore, amore amplectabatur sine alterius rei cupiditate. Hinc beatus".
(AELREDI RIEVALLENSIS, Opera Omnia 1, De Speculo Caritatis, I, III, cura et studio C. H. Talbot, CCCM I, Turnholti 1971, p. 16).
Tradução em português:
O homem é capaz de ser feliz
"Na criação do universo Deus permitiu ao homem não somente existir, como aos outros seres, nem de ser somente bom, nem somente belo e equilibrado, mas também ser feliz. Mas, como nenhuma criatura existe por si mesma, nem por si mesma é bela ou boa, mas recebe o que tem do próprio Deus, que é o sumo ser, o sumo bem, a suma beleza, a bondade de todas as coisas boas, a beleza de todas as coisas belas, a causa de todas as coisas existentes, assim nem a felicidade de todas as realidades felizes é feliz por si mesma, mas por obra daquele que é a suma felicidade. Somente a criatura racional é capaz de tal felicidade. Essa, de fato, foi criada à imagem do seu Criador e portanto, é adequada a unir-se profundamente a Ele, do qual é à imagem: dado que Ele é o único bem da criatura racional, como afirma o santo Davi: o meu bem é estar junto de Deus. Certamente esta não é uma união do corpo, mas da alma, na qual o autor da natureza inseriu três faculdades com as quais o homem torna-se possuidor da eternidade divina, participante da sabedoria divina e saboreador da doçura divina. Chamo a estas três faculdades de memória, ciência, amor ou vontade. A memória é capaz de conduzir à eternidade, a ciência à sabedoria, a vontade à doçura. O homem foi criado com estas três faculdades à imagem da Trindade: graças à memória lembra-se de Deus sem poder esquecê-lo, com a ciência o conhece sem errar, através da vontade o abraça sem desejar nenhuma outro coisa. Alcançado este ponto é feliz".
(Tradução: Fr. Gleyner )